Иселувањето на младите од Македонија претставува една од најголемите долгорочни економски загуби за државата. Со секој млад човек кој заминува во странство, земјата не губи само жител, туку и вложувања во неговото образование, идни приходи од даноци и придонеси, како и економската вредност што би можел да ја создаде доколку остане да работи и живее во Македонија.
Ова го истакна универзитетскиот професор Борче Треновски во емисијата „Ноќно студио“ на 4ТВ, предупредувајќи дека иселувањето е еден од најсериозните економски и демографски предизвици со кои се соочува државата.
„Иселувањето на младите е едно од клучните прашања за кои треба да дискутираме во нашата земја. Тоа е извоз кој најскапо ја чини нашата земја“, истакна Треновски.
Според професорот, вистинската економска цена на иселувањето е многу поголема отколку што вообичаено се претпоставува. Тој објасни дека загубата се состои од три клучни компоненти – средствата што државата ги вложила во образованието на младите, изгубените идни буџетски приходи и додадената вредност што тие би ја создавале во домашната економија.
„Прво е образованието што е вложено во тој човек. Вложувате во основно и средно образование, во градинка, го образувате и го создавате. Втората работа е што тој нема да плаќа даноци и придонеси во нашата земја. Третата и најболна работа е што нема да создава додадена вредност тука“, објасни Треновски.
Тој посочи дека, според неговите пресметки, изгубената додадена вредност поради иселувањето на една генерација може да достигне од приближно 470 до 600 милиони евра, во зависност од бројот на иселени лица и нивните квалификации.
Овие бројки, според неговата анализа, покажуваат дека заминувањето на младите не е само демографски проблем, туку и сериозен удар врз економскиот потенцијал на Македонија.
Треновски смета дека државата треба многу повеќе да се фокусира на спречување на понатамошното иселување, наместо своите политики претежно да ги насочува кон враќање на оние кои веќе заминале.
„Ако имаат работа, ако имаат дом, ако имаат пристојна плата, ако можат да формираат семејство и да ги запишат децата во градинка и училиште, тие ќе останат во нашата земја“, порача професорот.
Според него, за младите да ја гледаат својата иднина во Македонија, неопходни се подобри услови за вработување, повисоки примања, достапно домување, квалитетно образование, функционални институции и сигурни јавни услуги.
Тој нагласи дека економските можности се исклучително важни, но не се единствениот фактор при одлуката за иселување. Квалитетот на животот, можностите за професионален напредок и довербата во институциите исто така имаат значајна улога.
Професорот ја посочи и потребата од посилна соработка со македонската дијаспора, која располага со капитал, професионално искуство, знаење и меѓународни контакти што можат да придонесат за развој на домашната економија.
Според Треновски, Македонија мора да создаде услови во кои младите ќе имаат реална перспектива да останат, да работат, да создадат семејства и да го градат својот живот во сопствената држава.
Неговата порака е дека зад статистиките за иселувањето стои многу поголема економска загуба – изгубени генерации работници, стручни кадри, претприемачи и идни носители на економскиот развој.
