Социјалните мрежи и интернет-платформите стануваат едни од главните канали преку кои радикални и екстремистички структури се обидуваат да регрутираат млади луѓе, користејќи психолошко влијание, идеолошка пропаганда, финансиски мотиви и ветувања за авантури. Дополнителен безбедносен ризик претставуваат лицата кои се вратиле од странските воишта, а кои можат да учествуваат во ширење радикални идеи и во активности на организирани криминални групи.
На ова предупреди универзитетската професорка по криминалистика, проф. д-р Марина Малиш Саздовска, во гостувањето во емисијата „Ноќно студио“ на „4ТВ“, анализирајќи ги современите облици на радикализација, регрутацијата на младите и предизвиците со кои се соочуваат безбедносните институции во Македонија.
Според професорката, развојот на дигиталните технологии значително го променил начинот на кој функционираат радикалните структури. Додека во минатото регрутацијата во поголема мера се одвивала преку непосредни контакти, денес интернетот овозможува директно влијание врз младите преку видеозаписи, пораки, социјални мрежи и други комуникациски канали.
Таа посочи дека младите можат да бидат привлечени од различни мотиви, меѓу кои желбата за авантура, адреналин, припадност кон одредена група, материјална корист, но и верски или идеолошки убедувања.
Малиш Саздовска нагласи дека радикализацијата не мора секогаш да биде поврзана со верската припадност на поединецот.
Како пример наведе случај од минатото во кој, според нејзините информации, македонски државјанин од православна вероисповед бил регрутиран и завршил во редовите на радикални исламистички структури.
Со овој пример, професорката укажа дека екстремистичките организации можат да влијаат врз лица со различно потекло и убедувања, особено кога успеваат да ги искористат нивните лични слабости, интереси или потреби.
Таа предупреди дека целосното спречување на криминалот и тероризмот е практично невозможно, бидејќи безбедносните институции не можат однапред да ги предвидат намерите и идеите што се создаваат кај секој поединец.
Сепак, според неа, клучот за успешна превенција е во навременото откривање на ризичните активности и законското постапување на службите пред да дојде до извршување тешко кривично дело.
Особено внимание професорката посвети на лицата кои се вратиле од воените жаришта на Блискиот Исток.
Според нејзината анализа, кај дел од повратниците постои ризик од повторно вклучување во екстремистички активности, но и од ширење радикални идеи меѓу младите преку интернет и непосредни контакти.
Таа посочи дека во минатото ваквите влијанија се ширеле и преку неформални собири и одредени нерегистрирани верски структури, додека денес дигиталната комуникација овозможува многу побрзо и пошироко пренесување на екстремистичка пропаганда.
Малиш Саздовска предупреди дека безбедносниот ризик не завршува само со можната повторна радикализација.
Според неа, дел од лицата со искуство од странските воишта можат да се вклучат и во класични облици на организиран криминал, вклучувајќи трговија со дрога, нелегална трговија со оружје и други криминални активности.
„Повратниците од странските воишта не се само идеолошка закана. Тие брзо се вклопуваат во класичното криминално подземје, учествувајќи во трговија со дрога, оружје и други криминални активности, што всушност ја објаснува и нивната поврзаност со ликвидациите и пресметките на кои сме сведоци во поново време“, истакна Малиш Саздовска.
Ваквата оценка, според професорката, укажува на потребата безбедносните институции да ги анализираат можните врски меѓу екстремистичките структури и организираните криминални групи, особено кога постојат индиции за нелегална трговија со оружје, дрога или други тешки кривични дела.
Сепак, постоењето вакви ризици не значи дека сите лица кои се вратиле од странски воишта се вклучени во криминални активности. Евентуалната кривична одговорност мора да се утврдува индивидуално, врз основа на докази.
Малиш Саздовска смета дека современата борба против тероризмот мора да се потпира на квалитетна разузнавачка работа, следење на конкретни закани во дигиталниот простор и навремена меѓународна полициска соработка.
Притоа, активностите на службите мора да бидат насочени кон лица и групи за кои постојат законски основи за постапување, со почитување на верските слободи, приватноста и другите основни човекови права.
Особено важна е и превентивната работа со младите, преку нивно информирање за опасностите од онлајн-манипулација, радикална пропаганда и обиди за регрутација.
Пораката на професорката е дека терористичките и екстремистичките закани сè повеќе се префрлаат во дигиталниот простор, а нивното навремено препознавање е еден од најважните предуслови за заштита на младите и безбедноста на државата.
