Есента го означува преминот од топлиот кон постудениот дел од годината, период во кој природата постепено го менува својот изглед, температурите почнуваат да се намалуваат, а деновите стануваат сè пократки.
За жителите на Македонија, како и за целата северна хемисфера, почетокот на астрономската есен е поврзан со есенската рамноденица. Тоа е моментот кога Сонцето при своето привидно движење го преминува небесниот екватор, по што на северната хемисфера започнува периодот во кој ноќта постепено станува подолга од денот.
Иако самиот поим „рамноденица“ асоцира на целосно еднакво траење на денот и ноќта, во практика тие не мора да траат точно по 12 часа поради начинот на кој се дефинираат изгрејсонцето и зајдисонцето и поради атмосферската рефракција.
Со навлегувањето подлабоко во есента, промената ќе станува сè позабележителна. Сонцето ќе изгрева подоцна, а ќе заоѓа порано, па периодот со дневна светлина постепено ќе се намалува.
Овој процес ќе продолжи се до зимската краткоденица околу 21 декември, кога северната хемисфера го има најкраткиот ден и најдолгата ноќ во годината. Со зимската краткоденица астрономски започнува зимата, а потоа деновите повторно почнуваат постепено да се продолжуваат.
Почетокот на астрономската есен не паѓа секоја година во идентичен датум и час. Точниот момент зависи од движењето на Земјата околу Сонцето и начинот на кој календарската година се усогласува со астрономската година.
Астрономската есен, сепак, треба да се разликува од метеоролошката. Метеоролозите годишните времиња ги делат според цели календарски месеци, па метеоролошката есен започнува на 1 септември и ги опфаќа септември, октомври и ноември. Метеоролошката зима започнува на 1 декември.
Есента во Македонија традиционално носи и големи промени во временските услови. По летните горештини следува период на постепено опаѓање на температурите, почести врнежи, посвежи утра и вечери, а со напредувањето на сезоната се зголемува можноста за магла и за првите утрински мразеви во постудените подрачја.
Во природата започнува една од највпечатливите сезонски трансформации. Лисјата на листопадните дрвја постепено ја губат зелената боја и добиваат жолти, портокалови, црвени и кафеави нијанси, пред да паднат. Истовремено, животинскиот свет се подготвува за студениот период, а дел од птиците преселници го започнуваат патувањето кон потоплите краишта.
Следните речиси три месеци ќе нè водат кон најтемниот дел од годината секој нареден ден ќе носи се помалку дневна светлина, сè до декември, кога трендот ќе се сврти и денот повторно ќе почне да расте.
