Русија го започна комерцијалниот извоз на нафта од „Восток оил“, најголемиот нов руски нафтен проект во последните неколку децении. Проектот треба да ѝ овозможи на Москва да го зголеми производството на Арктикот и полесно да ја насочува нафтата кон азиските пазари преку Северниот морски пат.
Првите количества нафта се транспортираат преку новиот терминал „Бухта Север“ на брегот на Карското Море. За превозот е ангажиран танкерот од арктичка класа „Валентин Пикул“, конструиран за пловење низ подрачја покриени со мраз.
„Восток оил“, со кој управува државната компанија „Роснефт“, обединува 13 нафтени и гасни полиња на полуостровот Тајмир. Изградена е и приближно 790 километри долга цевководна мрежа која ги поврзува производствените полиња Ванкор и Пајаха со извозниот терминал. Проектираниот капацитет на системот изнесува до 100 милиони тони нафта годишно.
Според „Роснефт“, ресурсната база на проектот се проценува на околу седум милијарди тони нафта со ниска содржина на сулфур. Развојот почна пред околу пет години, а стартот на извозот беше одложуван поради техничките предизвици, високите трошоци и западните санкции воведени по руската инвазија врз Украина.
Стратегиска предност преку Северниот морски пат
Клучната предност за Русија е местоположбата на проектот. Нафтата може да се превезува по Северниот морски пат, долж рускиот арктички брег, со што се скратува патувањето до азиските пазари во споредба со традиционалните рути преку Суецкиот Канал.
За Москва, проектот има и пошироко геополитичко значење. Тој треба да ја зацврсти руската контрола врз арктичката транспортна инфраструктура, да создаде стабилен товарен сообраќај по северната рута и да помогне во пренасочувањето на извозот кон Кина и другите азиски купувачи. Истовремено, со новите наоѓалишта Русија се обидува да го надомести постепеното исцрпување на дел од постарите и полесно достапни нафтени полиња.
Проектот беше реализиран и покрај санкциите, повлекувањето на дел од западните партнери и ограничениот пристап до специјализирана технологија. Тоа му дава дополнително политичко значење за Кремљ, кој го претставува како доказ дека рускиот енергетски сектор може да развива големи проекти без западна поддршка.
Загриженост поради ризиците за Арктикот
Развојот на „Восток оил“ предизвикува и сериозна загриженост кај еколошките организации. Изградбата на терминали, цевководи и друга инфраструктура, како и зголемувањето на танкерскиот сообраќај, носат ризик од излевање нафта во особено чувствителен екосистем.
Евентуалното загадување во арктички услови би било тешко за локализирање и чистење поради мразот, ниските температури и оддалеченоста на регионот. Критичарите предупредуваат и дека отворањето нови нафтени полиња го зголемува производството на фосилни горива во период кога Арктикот се загрева значително побрзо од глобалниот просек.
