Две различни пресметки за истиот месец, разлика од над 10.000 денари и едно прашање што директно го засега животниот стандард на граѓаните – колку пари навистина му се потребни на едно четиричлено семејство во Македонија за да ги покрие основните месечни трошоци?
Министерството за економија и труд ја објави својата пресметка на потрошувачката кошница, според која на четиричлено семејство во август му биле потребни 58.475 денари. Од друга страна, Сојузот на синдикати на Македонија за истиот месец пресметал дека минималните семејни трошоци изнесуваат 68.675 денари, односно точно 10.200 денари повеќе.
Разликата меѓу двете пресметки отвора прашања за методологијата според која се утврдуваат трошоците за живот, но и за тоа колку реално заработуваат граѓаните и дали нивните месечни примања се доволни за покривање на основните потреби.
Според Министерството за економија и труд, од вкупните 58.475 денари, за храна и пијалоци на едно четиричлено семејство му биле потребни 21.132 денари, додека за здравствени услуги биле пресметани 1.429 денари.
Синдикалната пресметка, пак, покажува значително повисоки трошоци за повеќе категории. Според ССМ, само за храна и пијалоци во август биле потребни 25.032 денари, односно 3.900 денари повеќе од владината пресметка.
Дополнително, синдикалната кошница предвидува 7.192 денари за образование, 6.511 денари за облека и обувки, 6.370 денари за станарина, вода, електрична енергија и греење, како и 5.175 денари за транспорт.
За ресторани и хотели биле пресметани 4.131 денар, за комуникации 3.677 денари, за хигиена 2.692 денари, додека за здравствени потреби биле предвидени 1.196 денари.
Разликата станува уште поизразена ако владината пресметка за август се спореди со најновата синдикална кошница за септември, чија вредност достигнала 69.432 денари. Тоа е за 757 денари повеќе во однос на августовската синдикална кошница и за 10.957 денари повеќе од владината августовска пресметка.
Министерот за економија и труд Бесар Дурмиши, кој денеска ја презентираше новата методологија, објасни дека пресметката на Министерството се базира на официјални податоци од релевантни институции, како и на следење на цените во повеќе градови и трговски објекти.
„При пресметката се користат податоци од Државниот завод за статистика, цените на производите во осум градови, податоци од 23 пазари за овошје и зеленчук, како и цените на најпродаваните прехранбени производи во петте најголеми и три регионални трговски синџири“, изјави Дурмиши.
Според министерот, владината потрошувачка кошница во август била зголемена за само 29 денари во однос на јули, додека трошоците за храна и пијалоци се намалиле за 255 денари.
Во споредба со јануари годинава, кога владината кошница изнесувала 56.381 денар, августовската пресметка покажува зголемување од околу 2.095 денари, односно 3,7 проценти.
Дурмиши нагласи дека владината и синдикалната потрошувачка кошница не треба директно да се поистоветуваат, бидејќи се пресметуваат според различни методологии.
„Ние ги почитуваме синдикатите и нивната улога во заштитата на работничките права. Но, мора јасно да кажеме дека станува збор за две различни методологии. Не сакаме да навлегуваме во натпревар чија кошница е повисока или пониска. Нашата цел не е да ги минимизираме трошоците на граѓаните, туку да обезбедиме објективна и транспарентна слика за потрошувачката“, изјави министерот.
Во владината методологија се земени предвид и податоците од последниот Попис, според кои, како што посочи Министерството, 95 проценти од населението живее во сопствен дом. Овој податок има значење при пресметувањето на трошоците за домување, особено кога станува збор за семејствата кои плаќаат кирија.
Но, од Сојузот на синдикати на Македонија сметаат дека фокусот не треба да биде на пониска пресметка на трошоците, туку на зголемување на работничките примања.
Претседателот на ССМ, Слободан Трендафилов, во изјава за „Слободен печат“ порача дека наместо да се намалува вредноста на синдикалната минимална кошница за 19,5 проценти до нивото на владината просечна кошница, потребно е платите да се зголемат за 19,5 проценти, доколку навистина постои намера да им се помогне на работниците.
Ваквиот став на синдикатите повторно го отвора прашањето за висината на минималната плата и нејзината усогласеност со реалните трошоци за живот.
Новата методологија на Министерството треба да биде разгледана на седницата на Економско-социјалниот совет, закажана за 19 октомври, каде што се очекува да се разговара и за минималната плата.
Сепак, Министерството засега останува на ставот дека евентуалното зголемување на минималната плата треба да биде резултат на договор меѓу синдикатите и работодавачите.
Сојузот на синдикати на Македонија ја пресметува синдикалната минимална кошница уште од 2011 година, а нејзината вредност редовно се користи како показател за трошоците со кои се соочуваат работничките семејства.
И додека институциите и синдикатите користат различни методологии за утврдување на месечните трошоци, за граѓаните останува најважното прашање – колку од семејниот буџет останува откако ќе се платат храната, сметките, превозот, образованието и останатите неопходни трошоци.
Разликата од 10.200 денари меѓу двете августовски пресметки не е само статистичка бројка, туку износ што може значително да влијае врз месечниот буџет на едно семејство.
