Колумна на проф. д-р Иван Анастасовски
Самитот во Тиват и новиот француско-германски нон-пејпер повторно ја вратија темата за европската иднина на Западен Балкан во центарот на вниманието. За Македонија, која повеќе од две децении го гради својот европски пат, оваа иницијатива претставува можност, но и повод за внимателен оптимизам.
Франција и Германија, како двигатели на европската интеграција, испраќаат порака дека проширувањето повеќе не е само прашање на добра волја, туку и на геополитичка потреба. Во време на глобални безбедносни предизвици, Европската Унија станува свесна дека стабилен и интегриран Западен Балкан е дел од нејзината сопствена безбедност и развој.
За Македонија, најзначајниот дел од новиот пристап е идејата за постепена интеграција. Тоа значи дека државата може да почне да ги користи придобивките од европските политики, фондови и заедничкиот пазар уште пред полноправното членство. На тој начин европската перспектива станува поконкретна и повидлива за граѓаните, а не само политичка цел која постојано се одложува.
Сепак, искуството нè учи дека ентузијазмот треба да биде проследен со реалност, а тоа значи декаМакедонија веќе има зад себе многу европски ветувања, од кандидатскиот статус до бројни политички декларации за поддршка. Затоа вистинското прашање не е дали Европа повторно нуди надеж, туку дали овојпат е подготвена таа надеж да ја претвори во конкретни чекори.
Нон-пејперот сам по себе не ги решава билатералните спорови и не ги отстранува сите политички пречки на патот кон членството. Но, тој создава нов политички амбиент во кој проширувањето повторно станува стратешки приоритет на Унијата. Тоа е важен сигнал и за Скопје и за Брисел.
Македонија денес не треба да ја гледа оваа иницијатива како гаранција за брз прием во Европската Унија, туку како можност да го зајакне сопствениот реформски капацитет и меѓународен кредибилитет. Колку повеќе државата покажува институционална стабилност, владеење на правото и економска конкурентност, толку посилна ќе биде нејзината позиција во новата европска архитектура.
Затоа, нон-пејперот на Мерц и Макрон може да се чита на два начина: како уште едно дипломатско ветување или како почеток на нова европска динамика. Одговорот ќе зависи од тоа дали зборовите од Тиват ќе бидат проследени со конкретни одлуки во Брисел. А токму таму ќе се види дали Европа конечно научила дека кредибилитетот на политиката на проширување се мери со дела, а не со декларации.
Македонија има право на оптимизам, но уште повеќе има обврска да биде подготвена кога европската врата конечно ќе се отвори.
Што може да очекува Македонија?
- Поголем политички притисок за проширување на ЕУ
- Постепена интеграција пред полноправно членство
- Повеќе економски придобивки
- Намалување на бирократските блокади
За Македонија ова е политички позитивна вест, бидејќи најмоќните држави во ЕУ Франција и Германија, јавно бараат забрзување на проширувањето и постепено вклучување на кандидатите во европските политики. Сепак, нон-пејперот не е гаранција за брз влез во ЕУ, туку нова рамка што може да ја намали изолацијата на земјите кандидати и да донесе конкретни придобивки уште пред полноправното членство.
Ставовите искажани во „Колумни“ се лични ставови на авторите и не се автоматски и ставови на редакцијата на „24инфо“. Одговорноста за изнесеното во нив е исклучиво на авторот.
