Македонската економија продолжува да бележи позитивен тренд, со раст на БДП од 4,3 отсто во второто тримесечје од 2026 година, што претставува највисока квартална стапка во последните десет квартали. Податоците покажуваат дека растот не е изолиран резултат, туку продолжение на тренд кој трае десет последователни квартали. Од 1,6 отсто раст во првиот квартал од 2024 година, економската активност постепено забрзува, достигнувајќи 3 отсто во 2024, 3,5 отсто во 2025 година и 4,3 отсто во вториот квартал од 2026 година.
Најсилен придонес кон растот имаат инвестициите, а особено градежниот сектор. Бруто-инвестициите во второто тримесечје номинално се зголемени за 14,5 отсто, додека реалниот раст на бруто-инвестициите изнесува 16,5 отсто. Тоа укажува на засилена економска активност и поголемо инвестирање во основни средства, што истовремено создава дополнителна активност кај компаниите и ангажирањето на работната сила.
Највидлив ефект од инвестиционата активност има во градежништвото, кое забележува исклучително висок раст од 21,9 отсто. Ваквиот резултат го издвојува градежниот сектор како еден од клучните мотори на економскиот раст во вториот квартал. Зголемената градежна активност има поширок ефект врз економијата бидејќи ја поттикнува побарувачката за материјали, транспортни и други услуги и создава дополнителна активност во поврзаните сектори.
Покрај градежништвото, раст е забележан и во преработувачката индустрија од 4,1 отсто, како и во трговијата, транспортот и угостителството, кои растат за 4,1 отсто. Секторот информации и комуникации бележи раст од 4,3 отсто, додека во дел од услужните дејности растот достигнува 5,1 отсто. Ова покажува дека економското закрепнување има релативно широка основа и не се потпира единствено на градежништвото.
Важен двигател е и извозната активност. Извозот на стоки и услуги во вториот квартал реално пораснал за 10,4 отсто, што е значително забрзување во однос на растот од 6,2 отсто во првиот квартал. Растот на извозот е особено значаен за македонската економија, имајќи предвид дека станува збор за мала и отворена економија, силно зависна од надворешната трговија и европскиот пазар. Истовремено, увозот пораснал за 12,5 отсто, што може да се поврзе и со зголемената економска активност и потребата од увозна опрема, материјали и производи.
Дополнителен придонес има домашната потрошувачка. Реалниот раст на финалната потрошувачка изнесува 2,8 отсто, додека потрошувачката на домаќинствата е зголемена за 3,3 отсто. Номинално, финалната потрошувачка расте за 7 отсто и има високо учество од 83,2 отсто во структурата на БДП. Тоа покажува дека покрај инвестициите и извозот, и домашната побарувачка продолжува да ја поддржува економската активност.
Интересно е што овој раст се остварува во услови на релативно слаб раст на европската економија. Според наведените податоци, растот на Македонија од 4,3 отсто е значително над просекот на ЕУ од 1,2 отсто и еврозоната од 1 отсто, а е повисок и од растот на Србија, Бугарија и Хрватска. Ова е значајно ако се има предвид дека Европската Унија е најголем трговски партнер на Македонија.
Паралелно со забрзувањето на економската активност, се забележува и значително забавување на инфлацијата. Годишната стапка од 4,8 отсто во мај се намали на 3,4 отсто во јуни, а потоа на 2,3 отсто во јули. Така, економијата во исто време бележи повисока стапка на раст и намалување на ценовните притисоци, што претставува поповолна економска комбинација од период кога растот е придружен со висока инфлација.
Што стои зад растот?
Ако се сумираат податоците, растот на БДП во вториот квартал е резултат на комбинација од неколку фактори:
инвестициите – +16,5% реален раст;
градежништвото – +21,9%;
извозот на стоки и услуги – +10,4%;
преработувачката индустрија – +4,1%;
трговијата, транспортот и угостителството – +4,1%;
информациите и комуникациите – +4,3%;
потрошувачката на домаќинствата – +3,3%;
намалувањето на инфлацијата, кое создава поповолно окружување за потрошувачката и деловната активност.
Оттука, клучната промена во структурата на растот е засилената инвестициска активност, која преку градежништвото и другите поврзани дејности создава поширок економски ефект. Истовремено, растот на извозот покажува зголемена активност на производниот сектор, додека растот на потрошувачката потврдува дека позитивниот тренд е присутен и на домашниот пазар.
Најважно е што не станува збор за еднократен скок. Десет последователни квартали со позитивен раст создаваат континуитет, а забрзувањето од 1,6 отсто во почетокот на 2024 година до 4,3 отсто во вториот квартал од 2026 година укажува на постепено засилување на економската активност.
Ако овој тренд продолжи, особено преку одржување на високото ниво на инвестиции, реализација на капиталните проекти, раст на извозот и продолжување на инфлациското смирување, економскиот раст би можел да има поширок ефект врз компаниите, вработеноста и животниот стандард.
