Соопштение за јавност на ДОМ:
Демократската обнова на Македонија (ДОМ) најостро реагира на начинот на кој во Собранието помина првиот филтер за измените во Законот за урбанистичко планирање и Законот за градење, скроени по мерка на инвеститорите во дата-центри.
Сметаме дека е апсолутно недозволиво зад затворени врати да се воведуваат нови исклучоци и рокови во овие закони. Под изговор дека се работи за инфраструктура за дигитални податоци, власта воведува скандалозни, максимално скратени рокови со цел целосно да ја исклучи јавноста и локалното население од одлучувањето:
- Манипулација со роковите за јавен повик: новиот предлог-закон за урбанистичко планирање предвидува општиот јавен повик за јавна презентација да се објави во времетраење од „најмногу пет дена пред денот на одржувањето”. Оваа формулација „најмногу” остава простор за законски манипулации – повикот може да се објави само еден или два дена претходно, со што на граѓаните намерно им се скратува било каков разумен рок да реагираат, да подготват и достават забелешки.
- Скратена јавна презентација: самата јавна презентација е ограничена на „најмногу 10 дена”, што е драстично кратење на просторот за дебата ако се земе предвид дека се работи за масивни капацитети со огромно потенцијално штетно влијание врз животната средина.
- Одземање на ингеренциите на општините: со класифицирањето на дата-центрите како „градби од прва категорија” (класа Г4.7), одлучувањето и одобренијата целосно се префрлаат на централно ниво (Влада и министерства). Со ова, локалното население и матичните општини се целосно исклучени и се сведуваат само на набљудувачи за нешто што ги засегнува директно нив на локално ниво.
ДОМ ја потсетува јавноста дека овие дата-центри, посебно со вакви законски измени ќе направат пустош во нашиот систем:
- критична потрошувачка на вода: дата-центрите бараат непрекинато ладење, што значи трошење на милиони литри вода дневно. Во денови кога се соочуваме со сушни периоди, и кога многу населени места немаат приатап до вода, недозволиво е питката вода да се пренасочува за приватни сервери;
- преоптоварување на потрошувачката на електрична енергија: системите работат 24/7 и вршат енормен притисок врз електро-енергетската мрежа. Граѓаните ќе плаќаат поскапа струја и ќе бидат соочени со сериозни потенцијални прекини во снабдувањето заради преоптоварување на локалната мрежа, за некој да профитира од дигитални складишта;
- речиси никаков ефект на пазарот на труд: овие гигантски објекти се високоавтоматизирани системи во кои се сместени само сервери и машини. Со други зборови тие не генерираат нови работни места на долг рок и немаат никаков позитивен ефект врз вработувањето. Приказната дека со нив се развива економијата треба сериозно да се анализира и преиспита – по завршувањето на градежните работи таму остануваат да работат мал број луѓе од техничко обезбедување и одржување.
ДОМ бара итно повлекување на овие законски измени и отворање на широка јавна дебата за прецизно дефинирање на критериумите под кои евентуално би се граделе ваков тип на објекти, со примарен акцент на нивното влијание врз животната средина. Технолошкиот напредок не смее да се спроведува со уривање на урбанизмот, кршење на правата на граѓаните и загрозување на најважните ресурси како што се водата и електричната енергија.
