Голема полициска акција денеска беше спроведена во Скопје, Тетово и Куманово, во рамки на истрага за сомнежи за организирани злоупотреби поврзани со операции на очи, во кои, според Министерството за внатрешни работи, биле вклучени поранешни и сегашни функционери на Фондот за здравствено осигурување (ФЗО), како и одговорни лица во приватна здравствена установа.
Во акцијата се уапсени осум лица, а кривична пријава е поднесена против вкупно 11 физички лица и една приватна здравствена установа од Скопје. Според сомнежите на истражните органи, преку фиктивни фактури, незаконски договори и двојна наплата на здравствени услуги биле оштетени Фондот и илјадници пациенти.
Полициската акција ја спровеле службеници од Одделот за сузбивање на организиран и сериозен криминал при МВР, во координација со Основното јавно обвинителство за гонење организиран криминал и корупција.
По наредби од Основниот кривичен суд, биле извршени претреси на повеќе локации во Скопје, како и по една локација во Тетово и Куманово. При претресите биле пронајдени и одземени околу 50.000 евра во готовина и мобилни телефони.
Според МВР, меѓу пријавените се Д.Д. (60) од Скопје, О.Р. (66) од Тетово и С.Б. (59) од Скопје, осомничени за злоупотреба на службената положба и овластување, како и Р.А. (45) од Куманово, осомничен за несовесно работење во службата.
Кривична пријава е поднесена и против З.А. (35) од Скопје за фалсификување или уништување деловни книги, додека В.Ќ. (47), С.А. (40) од Скопје и Г.А. (33) од Албанија се осомничени за злоупотреба на службената положба и овластување и измама во службата.
Ц.С. (47), Ж.С. (58) и И.П. (49), сите од Скопје, се осомничени за несовесно работење во службата. Против приватната здравствена установа е поднесена кривична пријава за перење пари и други приноси од казниво дело.
Според наводите во кривичната пријава, незаконските активности започнале со договор склучен во 2020 година меѓу двајца тогашни директори на ФЗО и претставник на приватната здравствена установа. Истражителите се сомневаат дека договорот бил склучен спротивно на пропишаните постапки и интерните акти на Фондот, додека тогашниот претседател на Управниот одбор се сомничи за неправилности при неговото одобрување.
Особено сериозни се сомнежите за начинот на кој биле наплаќани операциите на очи.
Според МВР, преку внесување невистинити податоци во електронскиот систем на ФЗО и изготвување фактури со невистинита содржина, приватната здравствена установа наводно наплаќала исти здравствени услуги двапати – еднаш од Фондот, а вторпат директно од пациентите.
На пациентите, покрај законски предвидената партиципација, им била наплаќана и приватна цена за извршените операции, без да бидат информирани дека истите услуги веќе се наплаќаат и од Фондот за здравствено осигурување.
Според проценките наведени во кривичната пријава, на овој начин биле оштетени меѓу 3.000 и 4.000 пациенти.
Истражителите се сомневаат и дека дел од одговорните лица во ФЗО овозможувале неправилностите да продолжат, и покрај постоењето на контролни механизми.
Пријавениот директор на Секторот за контрола се сомничи дека не ги доставувал извештаите за утврдените неправилности до надлежната комисија и го одложувал спроведувањето на редовните контроли. На тој начин, според сомнежите, се избегнувало изрекување дополнителни договорни казни, но и евентуално раскинување на договорот со приватната здравствена установа.
Две раководителки на Подрачната служба Скопје, пак, се осомничени дека не ја следеле наплатата на веќе изречените казни и не ги известувале надлежните служби, поради што исплатите кон установата продолжувале без пребивање на долговите.
Истрагата опфаќа и сомнежи за перење пари. Според МВР, средствата исплатени од ФЗО, за кои постои сомневање дека потекнувале од кривични дела, биле внесувани во платниот промет, евидентирани на различни сметководствени конта и користени за исплата на плати, набавки и други трошоци.
Финансиските размери на случајот се значителни.
Според кривичната пријава, штетата нанесена на буџетот на ФЗО изнесува 104.818.754 денари, односно околу 1,7 милиони евра, по основ на исплати за фиктивни фактури. Дополнително, Фондот бил оштетен за 525.000 денари поради ненаплатени договорни казни.
Во периодот од 2022 до 2025 година, според сомнежите на истражните органи, приватната здравствена установа се стекнала со противправна имотна корист од 261.271.961 денар, односно приближно 4,25 милиони евра.
Случајот отвора сериозни прашања за контролата врз трошењето на јавните средства во здравството, начинот на склучување договори со приватните здравствени установи и механизмите за заштита на пациентите од незаконска наплата на медицински услуги.
Кривичната пријава е доставена до Основното јавно обвинителство за гонење организиран криминал и корупција, а понатамошната постапка треба да ги утврди индивидуалната одговорност и евентуалната вмешаност на пријавените лица. Наведените дејствија засега претставуваат сомнежи, а не судски утврдена вина.
