Главните јавни обвинители и обвинители кои постапуваат по предмети за воени злосторства од Западен Балкан, како и претставници на Меѓународниот резидуален механизам за кривични трибунали во Хаг, учествуваат на дводневната Регионална конференција на обвинители за соработка во постапките за воени злосторства, која денес започна во Скопје.
Конференцијата ја продолжува традицијата на регионални средби на обвинителските професионалци и обезбедува платформа за размена на искуства, подобра комуникација и зајакнување на практичната соработка и меѓусебната правна помош меѓу обвинителските институции од Западен Балкан.
Посебен фокус е ставен на соработката во истрагите и постапките за воени злосторства, вклучително и размената и преносот на предмети и докази меѓу различни јурисдикции. Истовремено, конференцијата овозможува размена на искуства од други кривични постапки и дискусија за практични пристапи за надминување на заедничките предизвици во регионалната правосудна соработка.
Конференцијата ја отвори Ненад Савески, државниот јавен обвинител, кој истакна: „Нас нè обединува не само нашата професија, туку и нашата заедничка, морална и законска должност. А тоа е борбата против неказнивоста за најтешките злосторства против човештвото. Освен тоа, како јавни обвинители, нашиот примарен мандат не е само да ги казниме сторителите, туку да им дадеме глас и да ги заштитиме жртвите“.
Тој потенцираше дека одговорноста, дури и за најтешките кривични дела е индивидуална, а преку јасно лоцирање на вината на поединците, се придонесува за подобро разбирање и соживот на идните генерации.
Во текот на дводневната конференција, учесниците ќе разговараат за напредокот, предизвиците и новите прашања во регионалната соработка во постапките за воени злосторства. Дел од дискусиите ќе бидат посветени на собирањето и преносот на докази меѓу различни јурисдикции во предмети за воени злосторства и други тешки кривични дела, со посебен осврт на законитоста, прифатливоста и квалитетот на доказите.
Роберта Кортезе, раководителка на Секторот за операции 1 при Делегацијата на Европската Унија во Северна Македонија, изјави: „Европската Унија придава големо значење на правдата, отчетноста и владеењето на правото во Западен Балкан. Тоа се темелни европски вредности, но и суштински елементи на процесот на европска интеграција.
Во овој контекст, утврдувањето на одговорноста за воените злосторства е од особено значење. Изминувањето на времето не ја намалува одговорноста на институциите да постапуваат по тешките кривични дела и да обезбедат правда за жртвите и преживеаните. Затоа, Европската Унија силно ги поддржува напорите за зајакнување на соработката меѓу обвинителствата и правосудните институции во регионот.
ЕУ го препознава поврзувањето на правдата, регионалната соработка, помирувањето и вклучувањето на граѓаните како важен дел од европската перспектива на Западен Балкан.“
На агендата е и примената на принципот non bis in idem во прекугранични предмети и правните аспекти при повторно отворање предмети кои биле затворени во друга јурисдикција. Посебна сесија е посветена и на идната соработка на Меѓународниот резидуален механизам за кривични трибунали со јурисдикциите во регионот, по одлуката на Советот за безбедност на Обединетите нации во однос на неговиот мандат.
Постојаниот претставник на УНДП во Северна Македонија Армен Григорјан, нагласи: „Правдата не зависи само од формалните механизми, туку и од силните професионални врски, довербата и континуираната соработка меѓу институциите. Токму затоа, преку проектот ‘Поддршка на ЕУ за градење доверба во Западен Балкан’, финансиран од Европската Унија, создаваме простор обвинителите и другите правосудни професионалци од регионот да разменуваат искуства, да разговараат отворено за практичните предизвици и да ја зајакнуваат меѓусебната соработка. Нашата заедничка цел е правда која е професионална, кредибилна, заснована на човековите права и насочена кон потребите на жртвите,“ изјави Григорјан.
Конференцијата се организира во рамките на проектот „Поддршка на ЕУ за градење доверба во Западен Балкан“, финансиран од Европската Унија и имплементиран од Програмата за развој на Обединетите нации УНДП. Една од главните цели на проектот е зајакнување на владеењето на правото и поддршка на ефективната регионална соработка во постапувањето по предмети за воени злосторства и други тешки кривични дела, со примена на пристап заснован на човековите права и насочен кон потребите и правата на жртвите.
Конференцијата ќе заврши на 24 септември со усвојување заклучоци и препораки, со цел дискусиите и разменетите искуства да се преточат во практични насоки за натамошно унапредување на соработката меѓу обвинителските институции во регионот.
