Необична приказна од Индија покажува како една навидум добра одлука на властите може да предизвика сосема спротивен ефект. Наместо да го намалат бројот на опасни отровни змии, властите со воведувањето парични награди за секоја убиена кобра, според познат историски расказ, поттикнале масовно одгледување змии, по што проблемот станал уште поголем.
Приказната потекнува од времето на британското колонијално владеење во Индија, кога властите во Делхи се соочувале со проблемот на голем број отровни кобри, кои претставувале опасност за населението.
За да го намалат нивниот број, британските власти одлучиле да воведат систем на парични награди. Секој граѓанин што ќе донел мртва кобра добивал одредена сума пари, со надеж дека на тој начин населението ќе биде мотивирано да ги уништува опасните змии.
Меѓутоа, наместо очекуваното решение, се појавил неочекуван проблем.
Дел од жителите сфатиле дека од кобрите можат да заработуваат, па наместо да ги ловат во природата, почнале да ги одгледуваат во своите домови. На тој начин обезбедувале постојан извор на змии за кои добивале парични награди.
Кога британските власти дознале за ваквата практика, одлучиле веднаш да ја прекинат исплатата на наградите.
Но, според расказот, токму оваа одлука предизвикала нов проблем. Граѓаните кои дотогаш одгледувале кобри повеќе немале финансиска корист од нив, па почнале да ги пуштаат на слобода.
Како последица на тоа, голем број отровни змии завршиле на улиците и во околината на градот, со што проблемот што властите се обидувале да го решат дополнително се влошил.
Оваа приказна денес е позната како „ефектот на кобрата“ и често се користи во економијата, политиката и јавната администрација како пример за ситуација во која лошо осмислените мерки и финансиски стимулации предизвикуваат спротивни резултати од планираните.
Иако расказот е широко распространет, неговите историски детали не се целосно потврдени. Сепак, пораката останува актуелна: мерките што треба да решат одреден проблем можат дополнително да го продлабочат доколку не се предвидат можните злоупотреби и последици.
