На прв поглед, идејата дека земја како Северна Македонија може да стане релевантен играч во вселенската индустрија е амбициозна, па дури и нереална.
Сепак, современите трендови во науката и технологијата покажуваат сосема спротивно.
Во наредните недели, АСТРА — Здружение за астрономија и вселенски истражувања, ќе го постави јавно прашањето кое во научните кругови циркулира со години, а во пошироката јавност речиси и не се слушнало: зошто Северна Македонија, земја со еден од најретките минерали на планетата директно поврзан со вселенските истражувања, сè уште нема национална визија за вселенската наука?
ШТО Е ЛОРАНДИТОТ?
Во наоѓалиштето Алшар, сместено во југозападниот дел на Македонија, се наоѓа минералот лорандит (TlAsS₂) — еден од ретките материјали на Земјата кој го привлекол вниманието на меѓународната научна заедница поради неговата потенцијална улога во истражувањето на соларните неутрина — субатомски честички кои ни даваат директен увид во процесите во внатрешноста на Сонцето.
Интересот за Алшар не е нов: уште во осумдесеттите и деведесеттите години, меѓународни научни тимови разговараа за можноста за реализација на LOREX-проектот (Lorandit Experiment) — научна мисија која би го искористила македонскиот лорандит за детектирање на соларни неутрина. Проектот никогаш не беше реализиран. Прашањето зошто — останува отворено.
Во последниве години, сè поголем број млади македонски научници и истражувачи образувани на водечки европски и светски универзитети донесуваат одлука да се вратат во земјата. Некои од нив работат на проекти кои ги поврзуваат локалните ресурси со глобалните научни предизвици. Дали некој од нив ќе го ревитализира Алшар останува да се види.
ЗА АСТРА
АСТРА — Здружение за астрономија и вселенски истражувања е организација посветена на промоција на астрономската наука, вселенските технологии и научното образование во Република Северна Македонија. Работи на поврзување на локалниот научен потенцијал со меѓународната заедница и на подигање на јавната свест за важноста на вселенската наука за развојот на општеството.
