Додека рударството во Македонија се соочува со пад на производството и намалување на бројот на вработени, Иловица–Штука е посочена во нова научна анализа како еден од напредните проекти што имаат потенцијал да ја прошират рударската индустрија во земјава.
Според податоците на Државниот завод за статистика, индустриското производство во секторот рударство и вадење камен во август 2026 година е намалено за 10,1% во однос на август минатата година. Во истиот период, бројот на работници во секторот е намален за 8%. Вкупното индустриско производство бележи пад од 1,9%, додека бројот на вработени во индустријата е намален за 3%.
Можностите за развој на рударството се разгледани во научната студија „Анализа на индустријата за критични суровини во Северна Македонија“, изработена од универзитетските професори Драги Пелтечки, Горан Јованов и Стојанче Мијалковски. Во неа се наведува дека Македонија, покрај активните рудници, располага и со напредни проекти за бакар-злато и полиметали, меѓу кои е и Иловица–Штука.
„Северна Македонија има неколку карактеристики што ја прават релевантна за оваа дискусија. Земјата располага со активни рудници во Саса, Злетово, Тораница, Бучим и Боров Дол; го задржува големиот комплекс за фероникел во Кавадарци; и поседува низа напредни проекти за бакар-злато и полиметали, како што е Иловица–Штука“, се наведува во студијата.
Во анализата посебно се нагласува значењето на бакарот, кој е вклучен во стратешката Листа на критични минерали на Европската Унија. Ова, според авторите, ја зголемува стратешката вредност на минералните ресурси во земјите од Западен Балкан, но истовремено бара соодветно управување, високи еколошки перформанси и интеграција на пазарот.
Студијата ги посочува и институционалните и општествените предизвици со кои се соочува рударството. Меѓу нив се административната неизвесност, недовербата на локалните заедници кон големите рударски проекти и потребата од предвидливи и општествено легитимни механизми за нивен развој.
Во насока на поголемо истражување на минералниот потенцијал, Министерството за енергетика, рударство и минерални суровини одржало состанок со претставници на Универзитетот „Гоце Делчев“ во Штип и Геолошкиот завод. На него била разгледана иницијатива за подготовка на Програма за истражување на критичните минерални суровини, со која ќе се дефинираат приоритетите и идните активности.
Падот на производството и вработеноста ја покажува актуелната состојба во секторот, додека наодите од студијата го ставаат во фокус потенцијалот на напредните проекти и условите потребни за нивна реализација.
