Безбедносната состојба во Мали брзо се влошува по координираните напади врз неколку градови и атентатот врз министерот за одбрана, што дополнително ја потресува владејачката воена хунта и ја доведува во прашање стабилноста на земјата.
Во текот на изминатиот викенд, дури пет гарнизонски градови – Кати, Бамако, Севаре, Гао и Кидал – беа истовремено цел на напади. Одговорноста ја презедоа џихадисти поврзани со Ал-Каеда од Групата за поддршка на исламот и муслиманите (ЈНИМ), кои дејствуваа во координација со Фронтот за ослободување на Азавад (ФЛА), сојуз на бунтовнички движења на Туарезите.
Експертите велат дека овие напади се без преседан. Нина Вилен, директорка на Програмата за Африка во Институтот Егмонт, истакнува дека тие јасно покажуваат колку ЈНИМ се зајакнал во изминатата година, но исто така укажуваат на сериозен неуспех на воената разузнавачка служба на Мали, која не успеа да ги предвиди.
Атентат на министер и државен удар
Ситуацијата дополнително ја дестабилизираше атентатот врз министерот за одбрана Сади Камара, кој загина на 25 април во самоубиствен напад во Кати, воен центар и седиште на преодната влада, недалеку од главниот град Бамако. Напаѓачот детонираше автомобил-бомба пред неговата резиденција.
Камара се сметаше за еден од клучните луѓе во воената хунта и близок соработник на лидерот на земјата, генерал Асими Гојта. Неговата ликвидација има силно симболично значење, но и поширока политичка порака, особено затоа што тој беше клучна фигура во воспоставувањето соработка со Русија.
По нападот, според германските медиуми, Гојта се повлече од Бамако на непозната безбедна локација, веројатно во правец на Гвинеја. Од петте водачи на државниот удар во 2020 година, двајца сега се елиминирани – Камара и шефот на разузнавањето Модибо Коне, за кого има спротивставени информации, вклучително и дека е сериозно ранет.
Бунтовниците напредуваат, руските сили се повлекуваат
Ситуацијата на северот од земјата станува сè покомплицирана. Градот Кидал, некогаш симбол на враќањето на контролата врз малајската армија со помош на руската група Вагнер во 2023 година, сега повторно им бега на властите.
Африканскиот корпус контролиран од Москва, наследник на Вагнер, го потврди своето повлекување од регионот по жестоките борби. Според локалните извештаи, руските сили напуштаат неколку градови – вклучувајќи ги Тесит, Тесалит и Агуелок – и ги предаваат на бунтовниците од ФЛА.
Исто така, постојат извештаи дека борците Туарег им понудиле на Русите безбедно повлекување кон Либија, веројатно по воздушен пат од Гао. Во меѓувреме, џихадистите на ЈНИМ го искористуваат вакуумот и ги преземаат напуштените позиции.
Аналитичарите истакнуваат дека руското присуство е ограничено – помеѓу 600 и 1.000 борци – и дека Москва, поради нејзиниот ангажман во Украина и други кризи, нема капацитет да се вклучи во Мали на значаен начин.
Невообичаен сојуз меѓу џихадистите и Туарезите
Особено загрижувачка е соработката меѓу ЈНИМ и бунтовниците Туарез, кои биле во конфликт во минатото. Сепак, експертите забележуваат дека меѓу нив постојат историски и племенски врски, како и заеднички интерес – борбата против централната влада.
Иако се способни да извршуваат координирани напади и да преземат територија, аналитичарите не веруваат дека бунтовниците во моментов имаат капацитет да ги освојат и управуваат со големи градови како Бамако. Нивната цел е првенствено да ја дестабилизираат и да извршат притисок врз владата за да ја принудат да преговара или да направи политички промени.
Вонредна состојба и слаба поддршка од сојузниците
Во главниот град Бамако е воведен 72-часовен ноќен полициски час, додека околу клучните институции се подигнати барикади. Жителите известуваат дека движењето е тешко и дека атмосферата е напната.
Во исто време, Алијансата на државите од Сахел (АЕС), која ги вклучува Мали, Буркина Фасо и Нигер, ги осуди нападите, но без да обезбеди никаква конкретна воена поддршка. Аналитичарите велат дека алијансата е повеќе политичка отколку оперативна и дека нејзините членови немаат капацитет за сериозна интервенција, бидејќи самите се соочуваат со бунтови.
Во некои градови, како што се Мопти и Север, ситуацијата е делумно стабилизирана благодарение на воздушната поддршка, но целокупната безбедносна ситуација останува многу нестабилна.
Поради ескалацијата на насилството, странските земји, вклучително и Германија, ги повикаа своите граѓани да го напуштат Мали и да избегнуваат патување во земјата до понатамошно известување.
Дојче Веле
