Пишува: Миролсав Трлин, дипломиран економист во пензија
Патриотизмот е еден од оние зборови што сите ги користиме, а ретко кој се обидува вистински да ги објасни. Колку почесто се изговара, толку повеќе го губи своето значење. Наместо вредност што обединува, сè почесто станува алатка
што дели.
Во јавниот простор, патриотизмот неретко се сведува на декларација, на изјава, на припадност кон „наши“ наспроти „ваши“. Во таква поставеност, љубовта кон татковината не се мери според тоа што го правиме за неа, туку според тоа
што го кажуваме за другите.
Но патриотизмот не треба да се негира — треба да се редефинира.
Патриотизмот вреди — но само ако се живее, не ако се користи.
Кога се живее, тој обединува. Кога се користи, тој дели. Кога се живее, создава ред, доверба и заедничка насока. Кога се користи, создава сомнеж, поделби и краткорочни интереси маскирани како грижа за државата.
Затоа е важно да се вратиме на неговото суштинско значење.
Патриот е домаќинот — човекот што се грижи за своето, но го почитува и туѓото; човек што не остава неред зад себе — ни во општеството, ни во просторот, ни во времето.
Оваа дефиниција не бара големи зборови, туку едноставни дела. Да не се фрла отпад каде што не му е местото. Да се чува јавниот имот како сопствен. Да се почитуваат правилата не од страв, туку од свест. Да се мисли не само за денес, туку и за утре.
Тоа е патриотизмот што не се гледа на транспаренти, туку во секојдневието. Тивок, но суштински. Неприметлив, но пресуден.
Спротивно на тоа, постои и друг вид „патриотизам“ — оној што најчесто се појавува кога е најпотребен за нечија цел. Патриотизам што повикува на поделба, што создава линии меѓу граѓаните, што бара лојалност без одговорност. Во таков
контекст, зборот „патриот“ станува етикета, а „предавник“ — алатка за дисквалификација.
Тоа не е љубов кон државата. Тоа е користење на државата.
Историјата и секојдневието нè учат дека поделбите можеби носат краткорочна корист за поединци, но долгорочно ја ослабуваат заедницата. Општество што постојано се дели на „наши“ и „ваши“ тешко може да се обедини околу заеднички цели. Патриотизмот не може и не смее да се врзува за раса, вера, нација, партија или која било друга припадност што дели. Напротив, тој треба да значи градење и љубов кон својот дом – државата, но и уважување и почитување на туѓиот дом – државата.
А без заеднички цели — нема ни напредок.
Затоа вистинскиот патриотизам не треба да бара непријатели, туку решенија. Не треба да мобилизира против некого, туку да обединува околу нешто: подобра инфраструктура, почиста животна средина, посигурни институции, повисок
квалитет на живот.
Тука патриотизмот повторно се враќа кај домаќинот.
Домаќинот не ја дели куќата на „наши“ и „ваши“, туку се грижи таа да биде стабилна, уредна и функционална за сите што живеат во неа. Тој знае дека нередот денес станува проблем утре. И дека одговорноста не може да се префрли — таа секогаш останува кај оној што ја има.
Ако сакаме патриотизмот повторно да има вредност, треба да го симнеме од паролите и да го вратиме во однесувањето. Да го направиме мерлив не по зборови, туку по резултати.
Да го препознаеме во редот, во чистотата, во почитта, во одговорноста.
И да престанеме да го користиме како средство за поделба.
Затоа што патриотизмот, кога е вистински, не дели — туку поврзува.
