Европа се соочува со недостиг на гас оваа зима доколку американскиот претседател Доналд Трамп не успее да постигне договор со Иран за повторно отворање на Ормутскиот теснец, предупреди Меѓународната агенција за енергија (ИЕА). Доколку теснецот остане затворен до почетокот на следната година, а Европа биде погодена од студена зима, испораките на гас би можеле да паднат на само 10 проценти од капацитетот за складирање, објави Телеграф .
ИЕА предупредува дека проблемите со снабдувањето се јавуваат дури и пред целосно да се испразнат складиштата. Кога капацитетот ќе падне под 30 проценти, брзината со која гасот може да се испорача до домаќинствата и индустријата се намалува. „Ова би го направило европскиот пазар особено ранлив на доцни студени бранови“, соопшти агенцијата со седиште во Париз во својот квартален извештај за пазарот на гас објавен денес.
Цените на бензинот се веќе речиси двојно повисоки од минатата година.
Дополнителен проблем би се појавил следното лето, кога Европа ќе мора да ги надополни складиштата кои беа речиси празни по зимата. Ова би можело да го продолжи периодот на високи цени на гасот, кои веќе значително се зголемија поради војната со Иран.
Според ИЕА, цената на гасот на европскиот спот пазар во третиот квартал била за 90 проценти повисока отколку во истиот период минатата година. Агенцијата предупредува дека континуираните прекини во снабдувањето би можеле дополнително да ја влошат ситуацијата во текот на зимата.
Ормутскиот теснец е затворен од март, блокирајќи околу една петтина од светските залихи на гас. Катар, еден од најголемите извозници на течен природен гас (LNG) во светот, не може да ги пренасочи своите залихи кон алтернативни правци, како што делумно направија Саудиска Арабија и Обединетите Арапски Емирати со нафтата.
„Со оглед на тоа што минувањето низ Ормутскиот теснец останува строго ограничено до крајот на октомври, прекините во снабдувањето веројатно ќе продолжат да одржуваат тесни пазарни услови во текот на зимата на северната хемисфера“, предупреди ИЕА.
Трамп размислува за договор со Иран
Предупредувањето доаѓа во време кога се очекува Трамп да донесе одлука за тоа како да продолжи со Иран по денешните избори за Конгресот во САД. Трамп вети дека ќе ја прекине блокадата на Ормутскиот теснец од страна на Иран, но сè уште не е јасно дали ќе се одлучи за дипломатија или нови воени напади.
Минатиот месец се појавија информации дека САД би можеле да продолжат со бомбардирањето на Иран уште утре. Сепак, „Аксиос“ вчера објави дека Трамп му рекол на израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху дека сака да ѝ даде повеќе време на дипломатијата.
Иранските медиуми вчера објавија дека врховниот лидер на Иран, Моџтаба Хамнеи, одобрил мировни преговори со Американците. Веста дојде откако иранските претставници во текот на викендот разговараа со катарските посредници.
Перспективата за дипломатски договор имаше непосредно влијание врз пазарот на енергија. Цената на европскиот гас падна за повеќе од десет проценти, на нешто над 93 евра за мегават-час.
Германските складишта за гас значително помалку полни
САД го зголемија извозот на гас за делумно да го компензираат губењето на катарските испораки, но дополнителните американски количини не се доволни за да го пополнат дефицитот што произлегува од тоа. Европските купувачи се дополнително попречени од конкуренцијата од Азија, особено Јапонија и Јужна Кореја, чии клиенти честопати се подготвени да платат повеќе за американски гас.
Особено загрижувачка е ситуацијата во Германија, каде што складиштата се полни помалку од две третини. Ова е далеку под законски пропишаното ниво од 80 проценти што треба да се достигне пред зимскиот пораст на побарувачката. „Општо земено, ниското искористување на складиштата во Европската Унија го прави континентот поранлив од вообичаеното на пазарни и временски нарушувања“, предупреди ИЕА.
Патрик Пујане, извршен директор на францускиот енергетски гигант „Тотал Енерџис“, верува дека Европа нема да остане без гас, но предупредува дека цените ќе бидат значително повисоки. Според него, пазарите предолго сметале на брз крај на војната и затоа го потцениле ризикот од долгорочен прекин на снабдувањето.
„Очекувавме луѓето порано да предвидат побрзо зголемување на цените на бензинот. Наместо тоа, пазарите се однесуваа како војната да ќе заврши ова лето“, рече Пујане. „Ќе платиме повеќе од другите, едноставно е така“, заклучи тој.
