June 19, 2019 03:47
Култура

Ерџан Кесал: Срамно е да се бавите со уметност за да бидете славни или богати, тоа е нефер кон публиката

Големо внимание кај публиката предизвика средбата со писателот, актер и сценарист Ерџан Кесал и турскиот писател Тарик Туфан, што се одржа вчера во рамките на фестивалот „Про-За Балкан“. Средбата беше реализирана во соработка со Турскиот културен институт „Јунус Емре“ од Скопје. Модератори  беа директорот на фестивалот, Дејан Трајкоски и уметничкиот директор на фестивалот, Александар Прокопиев.

Трајкоски изрази големо задоволство што годинава успеаја двајцата големи автори да дојдат на фестивалот и да се сретнат со публиката. Тој нагласи дека и двајцата гости се поврзани и со литературата и со филмот и со публиката сподели интересен податок дека кога бил член на жирито на ФИПРЕСЦИ на Фестивал од А-категорија во Варшава пред неколку години, кога наградата за најдобар филм му била доделена на филмот „Јозгат Блуз“ за кој сценариото го напишал токму Тарик Туфан, а главната улога ја играл Кесал.

Ерџан Кесал е автор на осум книги, а почнал да пишува во 2013 година. Вели дека пишувањето сценарио е макотрпен процес во кој се соочувате со себеси. Неговата биографија е повеќе од инспиративна. Тој дипломирал медицина, магистирал психологија, докторирал на културна антропологија. За актер не учел никогаш, не посетувал ниту курс. Се пошегува и рече дека е доволно конфузна личност.

– И кинематогафијата и литературата се раѓаат поради нашата конфузност. Најзначајното е во целата таа збунетост да ја пронајдете вистината и да бидете искрен и фер кон публиката. Не е најважно да бидеме познати, богати, гледани, омилени. Би било многу неправедно и срамно ако се занимаваме со уметност поради овие минливи вредности – вели Кесал.

Туфан си го поставува прашањето зошто луѓето не се задоволуваат од случувањата од реалниот живот, туку има потреба да се потпре на некоја уметност?

– Филм, литература, нешто што е нереално. Ние всушност интервенираме во животот, кон реалноста и се обидуваме да формираме нова прилика за нашиот живот. Големи уметници се тие што можат да се спасат од канџите на реалноста и создаваат нов реалитет што ќе биде надеж за човештвото. Кога пишувате се соочувате со себеси. Писателот по одредено време се впушта себе си во чуден и нејасен циклус – вели Туфан.

Дејан посочи дека читајќи ги книгите и филмовите на овие автори, наоѓа голема сличност, а тоа е дека двајцата хируршки прецизно и извонредно длабоко ја опишуваат големината и посебноста на малиот човек и проблемите и маките.

– Кесал во интервју што го правевме пред неколку години изјави дека човековата душа се уште е неистражена земја – додаде Трајкоски.

Кесал вели дека тој процес на откривање се уште трае.

– Напишав автобиографска книга за човек кој планира да се бави со политика. Тоа всушност е моја лична приказна, главниот лик по професија е лекар, кој е добро ситуиран се впушта во водите на политиката. Во тие ситуации јас се срамев од сам себе. Во тој период ја видов моќта на чувството за владеење врз други луѓе и видов што сѐ нехумано може да направи човекот. Затоа одлучив да напишам книга на таа тема.

Туфан вели дека големите уметници секогаш не зачудуваат, дури и кога станува збор за банални теми.

– Човечкото битие е длабока темнина која уметниците секогаш подобро ја откриваат од уметнците. Достоевски е чекор пред сите психијатри во насока на разбирање на човекот. Спокојните луѓе не се бават со уметност, лицата со ментална удобност не се бават со уметност.

Писателката Јагода Михајловска-Георгиева го постави прашањето како се постигнува толку тишина во филмот како „Беше еднаш во Анадолија“.

– Несоменено дека сценариото е значаен елемент, но самото сценарио не може да биде главен носител на тој процес. Се случило да има добро сценарио, а да нема добар филм. Во 1983 година бев лекар во тоа мало градче каде се сними филмот. Бев лекар на 23 години и лично ја доживеав вечерта што е опишана во филмот и никогаш не ја заборавив. По 25 години, откако го снимивме „Три мајмуни“, на Нури Билге, му предложив да снимиме филм, а тој ме праша зошто еден таков настан (убиство и потрага по тело) да е интересен за филм. Јас му реков дека јас не сум истиот човек после таа вечер – објасни Кесал.

Овој славен актер и автор признава дека цел живот го поминал во набљудување, читање, слушање и дека од мал во неговото семејство важел за некој кого ситте сакаат да го слушаат.

– Читањето е задолжителен дел од мојата професија. Мислам дека тоа се елементите што го изградија и мојот пат како актер, јас немам формално образование, ниту пак сум бил на некаков курс. Рано ја открив моќта на зборовите, тоа беше многу значајно – вели
Кесал.

Тој сподел и мислење за тоа што е успешен актер, воопшто.

– Успешен актер е тој што може  да го глуми она што не е напишано во сценариото. Доколку сте успешни во вашата улога во реален живот, вие сте успешен глумец. Успешен актер не е оној што имитира некоја улога, и актер не е оној што се впушта во улогата што му е дадена, ами кој претходдно дадената улога ја персонализира и ја пренесува – вели тој.

За придонес во промоцијата на турската култура во Македонија, Трајкоски и Прокопиев добија признанија од Турскиот културен центар „Јунус Емре“, што им ги врачи директорот Серхат Кула.

Нови вести

Јубилејното 40.„Скопско лето” од 19 јуни до 31 јули

Igor

Голем музички концерт во Битола – гостуваат Псохомодо Поп, Ласт Експедишн и Дивље Свиње

zane

Денови на современ мексикански филм од 21 до 25 јуни

zane